Môn Vật lý được thi như thế nào (theo thông tin chính thức)
Theo “Đề cương thi môn Vật lý CSCA (phiên bản 2025)”, thời gian thi môn Vật lý là 60 phút, điểm tối đa 100, đề thi có bằng tiếng Trung hoặc tiếng Anh, dạng câu hỏi là trắc nghiệm chọn một đáp án, tổng cộng 48 câu.
Nhìn ba con số này cùng lúc, có thể cảm nhận được nhịp độ: 60 phút làm 48 câu trắc nghiệm chọn một đáp án, trung bình mỗi câu chỉ có 75 giây. Vì vậy, ngay từ khi ôn luyện cần luyện phản xạ nhanh nhận ra điểm kiến thức, chọn đúng hướng, tính ra kết quả. Khi làm bài phải biết chọn bỏ: gặp câu bị kẹt, trước tiên đánh dấu và bỏ qua, dành thời gian cho những câu chắc chắn làm được; đừng tiêu tốn thời gian vào một câu khó mà mất luôn số điểm của năm câu dễ phía sau.
Nội dung thi chia thành năm mô-đun: cơ học, điện từ học, nhiệt học, quang học, vật lý hiện đại. Có thể hiểu đơn giản là: cơ học nghiên cứu vật thể chuyển động như thế nào, vì sao chuyển động như vậy; điện từ học nghiên cứu điện tích, điện trường, mạch điện và từ trường; nhiệt học nghiên cứu nhiệt độ, nhiệt lượng và khí; quang học nghiên cứu sự truyền và tạo ảnh của ánh sáng; vật lý hiện đại liên quan đến những nội dung hiện đại hơn như nguyên tử, lượng tử.
Cần lưu ý, không phải mọi thí sinh đều phải thi Vật lý. Các ngành khoa học tự nhiên, kỹ thuật, nông nghiệp thường yêu cầu chọn một trong hai môn Vật lý hoặc Hóa học, cụ thể theo yêu cầu của trường mà bạn nhắm tới. Vì vậy bước đầu tiên của việc chuẩn bị không phải là mua sách luyện đề, mà là xác nhận trước ngành mình đăng ký có cần thi Vật lý hay không: nếu bắt buộc thi Vật lý, hãy chuẩn bị theo Vật lý; nếu có thể thay bằng Hóa học, cần cân nhắc môn nào mình chắc hơn, thời gian đủ hơn. Nếu làm sai bước này, mọi sắp xếp thời gian về sau đều sẽ uổng phí.
Chúng tôi đã thống kê 4 đề thi thật
Chúng tôi đã thu thập đề thi thật môn Vật lý của bốn kỳ thi: ngày 21 tháng 12 năm 2025, ngày 25 tháng 1 năm 2026, ngày 15 tháng 3 và ngày 25 tháng 4, tổng cộng 188 câu. Trong số đề nhận được, đề tháng 12 thiếu 1 câu, đề tháng 3 thiếu 3 câu. Bốn đề, mỗi đề 48 câu, lẽ ra là 192 câu; 4 câu thiếu này không được tính vào thống kê.
Khi thống kê, mỗi câu chỉ được tính một lần theo điểm kiến thức chính. Nói cách khác, một câu dù vừa phải dùng phân tích lực vừa phải dùng quan hệ năng lượng, cũng chỉ được xếp vào điểm kiến thức chính yếu nhất của nó, không được tính hai lần vào hai mô-đun. Tỷ lệ thu được theo cách này phản ánh “câu này chủ yếu kiểm tra gì”, chứ không phải “giải câu này cần dùng những kiến thức nào”.
Kết quả như sau:
- Cơ học: 121 câu (khoảng 64%)
- Điện từ học: 52 câu (khoảng 28%)
- Quang học: 8 câu (khoảng 4%)
- Nhiệt học: 7 câu (khoảng 4%)
- Vật lý hiện đại: 0 câu
Từ thống kê này, cơ học và điện từ học cộng lại chiếm phần lớn, đã vượt chín mươi phần trăm. Điều này không có nghĩa là các mô-đun khác có thể hoàn toàn không xem, mà chỉ nói rằng khi thời gian có hạn, hãy ổn định chín mươi phần trăm số điểm này trước, đầu tư và thu về là hợp lý nhất.
Cơ học: chiếm gần hai phần ba
Cơ học có 121 câu, là phần lớn nhất trong bốn đề thi thật, gần hai phần ba tổng số câu. Phân bố cụ thể là:
- Động học: 40 câu
- Lực và cân bằng: 28 câu
- Công và năng lượng: 22 câu
- Định luật Newton: 13 câu
- Động lượng: 9 câu
- Dao động và sóng: 9 câu
Trong đó, động học và lực và cân bằng cộng lại đã có 68 câu, là phần cần luyện thành thạo trước nhất. Hai phần này đáng luyện trước, ngoài việc nhiều câu, còn vì các phần sau như định luật Newton, công và năng lượng, động lượng gần như đều lấy “biết vẽ hình phân tích lực, biết phân tích quá trình chuyển động” làm tiền đề: phân tích lực vẽ sai, công thức năng lượng và động lượng cũng viết sai, câu hỏi dù đơn giản cũng không tính ra.
Điện từ học: phần lớn thứ hai
Điện từ học có 52 câu, chiếm khoảng 28%, là mô-đun lớn thứ hai.
- Điện trường tĩnh: 22 câu
- Mạch điện: 11 câu
- Cảm ứng điện từ: 10 câu
- Từ trường: 9 câu
Riêng điện trường tĩnh đã có 22 câu, chiếm tỷ lệ lớn nhất trong điện từ học. Khi làm dạng câu này, trước tiên vẽ sơ đồ điện trường và lực, rồi chọn công thức, thường ít mắc lỗi hơn so với việc áp công thức trực tiếp.
Mạch điện và cảm ứng điện từ lần lượt là 11 câu và 10 câu, từ trường 9 câu, số lượng ba phần gần nhau. Nói cách khác, ngoài điện trường tĩnh rõ ràng nhiều hơn, các phần còn lại của điện từ học khá đều, câu cơ bản đều phải biết, không thể chỉ chọn một phần để luyện.
Nhiệt học, quang học, vật lý hiện đại
- Nhiệt học 7 câu, quang học 8 câu, đều xuất hiện trong cả bốn đề, nhưng số lượng ít.
- Vật lý hiện đại có trong đề cương, nhưng không xuất hiện trong cả bốn đề thi thật và đề mẫu chính thức. Điều này không có nghĩa là sau này không thi, có thể để ôn cuối cùng.
Điểm “đề nào cũng có xuất hiện” này đáng chú ý: nhiệt học và quang học cộng lại chưa đến 20 câu, nhưng chúng đều đã xuất hiện trong cả bốn đề, cho thấy hai phần này thuộc nội dung có thể gặp trong mỗi kỳ thi. Số câu tuy ít, cũng đừng bỏ cả phần, ít nhất hãy luyện làm được câu cơ bản.
Tình hình của vật lý hiện đại thì khác: nó nằm trong phạm vi đề cương, nên không thể khẳng định sau này không thi, chỉ là từ tài liệu hiện có thì chưa thấy xuất hiện. Về chiến lược ôn tập có thể để đến cuối, trước tiên hiểu rõ khái niệm cơ bản và kết luận thường gặp, ưu tiên thời gian cho cơ học và điện từ học.
Ôn tập theo thống kê này như thế nào
Có thể sắp xếp ôn tập theo thứ tự sau:
- Trước tiên luyện động học, lực và cân bằng, công và năng lượng. Ba phần này tổng cộng 90 câu, là phần chính của số điểm, cũng quyết định các nội dung sau có học được hay không.
- Tiếp theo luyện điện trường tĩnh và định luật Newton. Phần trước là phần lớn nhất trong điện từ học, phần sau là quy luật cốt lõi của cơ học, cũng là nền tảng của các câu cơ học khác.
- Sau đó bổ sung mạch điện, cảm ứng điện từ, động lượng, từ trường, dao động và sóng. Mấy phần này số câu không nhiều, tập trung đột phá, không cần trải rộng ngay từ đầu.
- Nhiệt học, quang học bảo đảm biết làm câu cơ bản.
- Vật lý hiện đại xem cuối cùng.
Ngoài ra cần chú ý hai điểm:
- Kỳ thi không được dùng máy tính, tính toán phải dựa vào tính tay và ước lượng. Khi luyện tập bình thường đừng bật máy tính, tập thói quen ước lượng bậc độ lớn trước, rồi tính chính xác, cuối cùng dùng các phương án để suy ngược kiểm tra.
- Thống kê này chỉ cho biết tình hình của 4 đề thi thật trong quá khứ, không phải cam kết về việc ra đề chính thức. Mẫu bốn đề, 188 câu không lớn, số câu của các mô-đun giữa các đợt thi khác nhau cũng có thể biến động, nên các mô-đun ở bước 3, 4 không thể hoàn toàn bỏ, chỉ là ưu tiên thấp hơn.
Trung tâm học Vật lý của CSCA.PRO biên soạn bài giảng và bài luyện theo điểm kiến thức, có thể học theo thứ tự này.