Ôn lại không phải là "đối chiếu đáp án" mà là "tìm gốc bệnh"
Nhiều bạn làm xong một đề thi thử Toán CSCA, việc đầu tiên là giở đáp án, tính điểm, thấy điểm rồi gấp đề lại, làm tiếp đề khác. Động tác này rất tự nhiên nhưng gần như không mang lại tiến bộ. Điểm chỉ cho biết bạn được bao nhiêu điểm ở đề này, không cho biết vì sao bạn mất điểm. Làm sai chỉ là kết quả, nguyên nhân sai mới là thứ có thể sửa được. Không ôn lại, cùng một loại lỗi sẽ lại xuất hiện ở đề sau với một câu khác.
Kỳ thi chính thức có 60 phút, 48 câu trắc nghiệm một đáp án, nhịp độ gấp, lượng câu lớn. Trong một kỳ thi như vậy, mất điểm thường không phải do một nguyên nhân duy nhất: có thể là lỗ hổng kiến thức, cũng có thể là thói quen tính toán, cách đọc đề, hoặc cách phân bổ thời gian. Vì thế ôn lại không thể chỉ dừng ở "câu này mình có biết không", mà phải đi theo bốn bước "phân loại — cách sửa — làm lại — thu hẹp". Quy trình dưới đây không cần thêm tài liệu, ngay trong ngày là có thể làm theo.
Bước 1: Nộp bài xong, đừng vội xem điểm
Điểm vừa ra, sự chú ý rất dễ dồn hết vào "mình được bao nhiêu", rồi tiếc nuối hoặc may mắn, chứ không phải "vì sao mình sai". Vì vậy sau khi nộp bài, hãy dành cho mình vài phút, không xem đáp án, dựa vào trí nhớ ghi ra giấy số thứ tự những câu làm "không thuận" trong đề.
Tiêu chí ghi có thể rộng một chút: câu bị khựng, câu tính đến cuối vẫn không chắc, câu phải loại trừ hoặc thay số để mò ra, câu đọc đề phải quay lại hai lần, đều tính. Danh sách "cảm giác" này là dữ liệu của chính bạn, gần với mức nắm thật của bạn hơn là điểm số. Ghi xong rồi hãy xem đáp án, xem điểm. Lúc này điểm chỉ là tham khảo, không phải kết luận.
Bước 2: Từng câu, chia câu sai và "câu đoán đúng" thành bốn loại
Trước hết xác định rõ phạm vi: câu sai và câu đoán đúng cùng vào phân loại. Đoán đúng không có nghĩa là biết, chỉ là lần này không bị trừ điểm. Khi phân loại, mỗi câu chỉ xếp vào một loại, xếp vào loại chính yếu nhất; nếu không chắc thì xếp vào "không biết", đừng dùng "bất cẩn" để bỏ qua vấn đề một cách nhẹ nhàng.
Loại 1: Không biết
Đặc điểm là bản thân kiến thức chưa học, hoặc đã học nhưng hoàn toàn không nhớ ra. Cách sửa là đừng mất thời gian vào câu này, quay thẳng về mục tương ứng trong giáo trình hoặc vở ghi, xem lại định nghĩa, công thức, ví dụ điển hình, rồi quay lại làm lại câu này. Đừng chép lại lời giải một lần rồi coi là đã giải quyết, đó chỉ là hiểu được cách nghĩ của người khác.
Loại 2: Bất cẩn tính sai
Đặc điểm là hướng nghĩ đúng, bước đầu cũng đúng, nhưng một bước ở giữa tính sai, viết ngược dấu, chép sót số. Cách sửa là viết lại toàn bộ quá trình tính của câu này, mỗi bước một dòng riêng, không được bỏ bước, và ghi rõ trong phần nguyên nhân sai là sai ở bước nào. Việc đi kèm là lập một danh sách các lỗi tính toán thường gặp của chính mình, ví dụ phá ngoặc đổi dấu, rút gọn phân số, khai căn lấy dấu cộng trừ.
Loại 3: Đọc sai đề
Đặc điểm là đề hỏi "không đúng là", bạn lại chọn cái đúng; trong điều kiện đề cho có phạm vi mà bạn bỏ sót. Cách sửa là khi làm lại, trước tiên không viết công thức, chỉ dùng bút khoanh các từ khóa trong đề: hỏi cái gì, điều kiện giới hạn là gì, đơn vị là gì, khoanh xong mới đặt bút. Việc đi kèm là chép các từ khóa của loại câu này bên cạnh nguyên nhân sai, tạo thành "lời nhắc đọc đề" của riêng mình.
Loại 4: Không đủ thời gian nên không làm
Đặc điểm là bản thân câu đó biết làm, nhưng không kịp xem, hoặc xem rồi không có thời gian tính. Cách sửa là làm lại riêng có bấm giờ, ghi lại thời gian cho một câu; nếu thời gian rõ ràng vượt mức trung bình thì đó là vấn đề độ thuần thục, cần luyện riêng loại câu tương tự. Việc đi kèm là ở đề thi thử tiếp theo, tự đặt quy tắc cho mình: một câu khựng khoảng một phút thì đánh dấu bỏ qua, để thời gian cho những câu biết làm.
Bước 3: Mỗi câu sai đều phải đi hết ba bước
Bước một, tự làm lại đến khi đúng hết. Không xem đáp án, không xem lời giải, làm lại độc lập; làm đúng vẫn chưa xong, phải nói rõ được vì sao mỗi bước làm như vậy. Làm không đúng thì quay về kiến thức, rồi quay lại làm, cho đến khi tự làm đúng được mới thôi.
Bước hai, viết một câu nguyên nhân sai. Chỉ viết một câu, viết cho chính mình xem, không viết những câu rỗng như "bất cẩn", "không nhìn kỹ". Ví dụ: "Khi phá ngoặc, dấu trừ không phân phối vào số hạng thứ hai", "Đề hỏi phương án không đúng, mình chưa đọc hết đề". Giá trị của một câu nằm ở chỗ, lần sau giở đề ra, nhìn một cái là nhớ ngay cái bẫy hồi đó.
Bước ba, quay về bổ sung đúng phần kiến thức tương ứng. Câu sai chỉ là cửa vào, thứ thật sự cần bổ sung là kiến thức phía sau nó. Tìm vị trí của nó trong giáo trình hoặc vở ghi, xem lại định nghĩa, công thức, điều kiện áp dụng, rồi làm thêm hai đến ba câu cùng loại, xác nhận mình không chỉ biết mỗi câu này.
Bước 4: Làm lại một lần sau một ngày, ba ngày và một tuần
Lần làm lại thứ nhất, đặt sau khi làm xong phần ôn lại của ngày hôm đó, tiến hành vào ngày hôm sau; lần thứ hai, làm sau lần thứ nhất ba ngày; lần thứ ba, làm sau lần thứ hai một tuần. Ba lần đều tự làm đúng thì câu này mới coi là đã nắm, có thể gạch khỏi sổ câu sai. Nếu bất kỳ lần nào ở giữa làm sai, đồng hồ về không, bắt đầu lại từ "một ngày sau".
Sắp xếp như vậy là vì làm đúng ngay trong ngày có thể chỉ là nhớ đáp án, phải tách thời gian ra mới kiểm tra được mình có thực sự biết hay không. Kéo dài khoảng cách là đang buộc mình chuyển từ "nhớ câu này" sang "nhớ phương pháp này". Khi làm lại, ghi chú đơn giản kết quả ba lần, ví dụ "đúng, đúng, sai", để dễ thấy loại nguyên nhân sai nào lặp lại nhiều lần.
Bước 5: Trước đề thi thử tiếp theo, chỉ tập trung vào một hai nguyên nhân sai
Ôn lại xong, đừng liệt kê cho mình một danh sách dài những điều cần cải thiện, liệt kê rồi cũng không thực hiện được. Hãy xếp danh sách nguyên nhân sai theo số lần xuất hiện, chọn ra một đến hai cái thường gặp nhất, viết thành một câu, đặt ở góc bàn cho đề tiếp theo, trước khi làm bài nhìn một cái. Đề tiếp theo chỉ kiểm tra một hai điểm này, những cái khác tạm gác. Thu hẹp từng vòng một, nguyên nhân sai mới thật sự giảm, chứ không phải lần nào cũng xoay quanh cùng một nhóm vấn đề.
Ngoài điểm số, bạn còn cần nhìn thấy "sai ở đâu"
Ôn lại cần một bản ghi gốc có thể đối chiếu từng câu, chứ không chỉ một tổng điểm. Sau khi làm thi thử trên CSCA.PRO, ở trang kết quả có thể thấy:
- Phân bố đúng sai của từng mô-đun và từng phần, và phần nào còn yếu
- Đáp án của bạn, đáp án đúng và lời giải của từng câu
- Bấm "Đi ôn tập" để quay thẳng về phần kiến thức tương ứng
Hãy nối quy trình này ngay sau trang kết quả thi thử: trước hết theo từng phần xác định điểm yếu, rồi theo bốn loại nguyên nhân sai mà lưu từng câu vào loại, cuối cùng làm lại theo nhịp một ngày, ba ngày, một tuần. Điểm số sẽ qua đi, nhưng hiểu biết của bạn về nguyên nhân sai sẽ ở lại trong đề tiếp theo.