Học sinh và phụ huynh chuẩn bị sang Trung Quốc học đại học, sắp tham gia kỳ thi CSCA môn Vật lý, có thể bắt đầu xem từ phần điện từ học. Dưới đây, dựa trên đề cương chính thức và thống kê 4 bộ đề thi thật, chúng tôi trình bày điện từ học được kiểm tra bao nhiêu câu, 4 phần phân bố ra sao, cần nắm những công thức nào và nên ôn gì trước.
Điện từ học được kiểm tra bao nhiêu
Đề cương chính thức “CSCA môn Vật lý (phiên bản 2025)” ghi rõ: bài thi 60 phút, 48 câu trắc nghiệm chọn một đáp án, điểm tối đa 100; năm mô-đun là cơ học, điện từ học, nhiệt học, quang học và vật lý hiện đại.
Chúng tôi đã thống kê 4 bộ đề thi thật (2025-12-21, 2026-01-25, 2026-03-15, 2026-04-25), tổng cộng 188 câu (có 4 câu bị thiếu). Trong đó, 4 phần của điện từ học cộng lại là 52 câu, chiếm 28%, số câu chỉ đứng sau cơ học. Đối với học sinh chuẩn bị thi Vật lý, điện từ học không phải là phần nhỏ có thể để đến cuối mới xem.
Số câu của 4 phần (mỗi bộ đề có bao nhiêu câu)
Bốn con số trong ngoặc được sắp theo thứ tự 4 bộ đề thi thật: 2025-12-21, 2026-01-25, 2026-03-15, 2026-04-25.
- Điện trường tĩnh: 22 câu (7, 5, 4, 6), là phần có nhiều câu nhất trong điện từ học.
- Mạch điện: 11 câu (2, 3, 3, 3), số câu giữa 4 bộ đề khá gần nhau.
- Cảm ứng điện từ: 10 câu (1, 4, 4, 1), chênh lệch giữa các bộ đề khá lớn.
- Từ trường: 9 câu (3, 2, 2, 2).
Từ nhóm thống kê này, điện trường tĩnh có nhiều câu nhất, mạch điện cũng không ít; cảm ứng điện từ tuy tổng số không phải nhiều nhất nhưng thay đổi rõ rệt giữa các bộ đề, không thể chỉ dựa vào cảm giác của một bộ đề để ôn tập.
Phạm vi điện từ học theo đề cương
Theo đề cương, phần điện từ học gồm:
- Điện trường tĩnh: định luật Coulomb, cường độ điện trường, điện thế
- Mạch điện một chiều: định luật Ohm, mạch nối tiếp và song song
- Từ trường: cảm ứng từ, lực Ampère, lực Lorentz
- Cảm ứng điện từ: định luật Faraday, định luật Lenz
Khi ôn tập, trước tiên có thể luyện riêng 4 phần này, sau đó luyện tổng hợp. Mỗi điểm kiến thức trong đề cương đều phải gắn được với công thức và cách phán đoán cơ bản.
Những công thức cần phải biết
Những công thức dưới đây cần viết được, dùng được, đồng thời phải hiểu rõ điều kiện để công thức đúng.
- Định luật Coulomb: F = kq₁q₂/r²; cường độ điện trường: E = F/q
- Định luật Ohm: I = U/R
- Điện trở nối tiếp: R = R₁ + R₂
- Điện trở song song: 1/R = 1/R₁ + 1/R₂. Ví dụ: hai điện trở 6 Ω mắc song song, tổng điện trở là 3 Ω.
- Công suất điện: P = UI
- Lực Ampère: khi chiều dòng điện vuông góc với từ trường, F = BIL
- Lực Lorentz: khi vận tốc vuông góc với từ trường, f = qvB
- Định luật cảm ứng điện từ Faraday: E = nΔΦ/Δt
- Định luật Lenz: từ trường của dòng điện cảm ứng luôn cản trở sự biến thiên của từ thông đã sinh ra nó.
Đừng chỉ học thuộc các chữ cái trong công thức. Khi làm bài, phải xem điều kiện trước, ví dụ “chiều dòng điện vuông góc với từ trường”, “vận tốc vuông góc với từ trường”, rồi mới quyết định dùng công thức nào.
Gợi ý ôn tập
- Học điện trường tĩnh trước. Điện trường tĩnh có 22 câu, là phần có nhiều câu nhất trong điện từ học; trước hết hãy nắm chắc nền tảng như định luật Coulomb, cường độ điện trường, điện thế.
- Câu hỏi mạch điện phù hợp để lấy điểm ổn định. Mạch điện có 11 câu, lượng tính toán ít, cần luyện thành thạo định luật Ohm và công thức nối tiếp, song song.
- Dạng câu hỏi xác định chiều cần luyện nhiều. Chiều của lực Ampère và lực Lorentz được xác định bằng quy tắc bàn tay trái; chiều của dòng điện cảm ứng được xác định bằng quy tắc bàn tay phải hoặc định luật Lenz. Không thể chỉ học thuộc kết luận về chiều, mà phải kết hợp chiều dòng điện, chiều từ trường, chiều chuyển động trong đề bài để phán đoán từng bước.
Thứ tự ôn tập có thể sắp theo số câu: điện trường tĩnh trước, rồi mạch điện, sau đó từ trường và cảm ứng điện từ; cũng có thể điều chỉnh theo phần yếu của bản thân. Học xong mỗi phần, hãy dùng các câu hỏi tương ứng để kiểm tra xem mình đã biết dùng công thức và biết phán đoán chiều chưa.
Bước tiếp theo
Phần Vật lý của CSCA.PRO có bài chẩn đoán 15 phút và học theo điểm kiến thức; có thể làm bài kiểm tra trước, rồi luyện theo từng phần.