Định nghĩa hàm số lượng giác và hệ thức cùng góc trong Toán CSCA: 7 đề thi thật, 36 câu, làm sao ghi điểm

Trong 7 đề thi thật Toán CSCA, phần định nghĩa hàm số lượng giác và hệ thức cùng góc có tổng cộng 36 câu, cả 7 đề đều có. Bài này giảng cách làm theo ba nhóm: tính giá trị từ điểm trên cạnh cuối, tính giá trị góc đặc biệt, tính giá trị bằng hệ thức cùng góc, kèm 3 ví dụ tự soạn và những chỗ dễ sai t

CSCA·PRO-ийн редакц2026 оны арван нэгдүгээр сарын 8 · 8 минут унших
CSCA·PRO

Công thức lượng giác thì nhiều, nhưng trong phần lượng giác của môn Toán CSCA, điểm khởi đầu không phải là công thức mà là định nghĩa. Bài này nói về một kiến thức nền tảng của chương lượng giác: định nghĩa hàm số lượng giác và hệ thức cùng góc trong Toán CSCA. Trong 7 đề thi thật, 333 câu mà chúng tôi đã thống kê, kiến thức này có tổng cộng 36 câu, và cả 7 đề đều có.

Nó đáng học trước còn vì một lý do nữa: nó là nền móng của rất nhiều bài lượng giác phía sau. Công thức cung liên kết, công thức cộng – trừ, giải tam giác, rút gọn đến bước cuối cùng vẫn dùng sin²α + cos²α = 1 và tan α = sin α / cos α. Không thuộc hai đẳng thức này thì các bài sau sẽ tắc mãi.

Nói trước một điều: dưới đây là thống kê từ đề thi thật đã qua, không phải cam kết ra đề của cơ quan chức năng. Nó chỉ cho bạn biết nên học gì trước, không có nghĩa kỳ thi tới chắc chắn sẽ ra chừng ấy câu.

Phần này thi bao nhiêu: 36 câu về định nghĩa hàm số lượng giác và hệ thức cùng góc trong Toán CSCA

Theo các mục đã thống kê, 36 câu của kiến thức này chia thành ba nhóm nhỏ:

  • Tính giá trị bằng hệ thức cùng góc: 17 câu
  • Tính giá trị góc đặc biệt: 12 câu
  • Tính giá trị từ điểm trên cạnh cuối: 7 câu

Ba mục này cộng lại đúng 36 câu. Phân bố điểm kiến thức đầy đủ hơn của đề thi thật nằm ở phần Đọc thêm cuối bài, bạn có thể đối chiếu.

Những gì cần biết: ba việc

Một, tính giá trị theo điểm trên cạnh cuối (7 câu)

Cho cạnh cuối của góc α đi qua điểm P(x, y), đặt r = √(x² + y²). r là khoảng cách từ điểm tới gốc tọa độ, luôn lớn hơn 0. Khi đó:

  • sin α = y / r
  • cos α = x / r
  • tan α = y / x (x ≠ 0)

Cách làm chỉ có ba bước: tính r, thay vào công thức, xét dấu. Dấu do góc phần tư chứa điểm quyết định, đừng đoán theo cảm giác.

Hai, tính giá trị góc đặc biệt (12 câu)

Những giá trị này phải nhớ đến mức không cần nghĩ. CSCA cấm dùng máy tính, trong phòng thi không có cách nào khác.

  • sin 0° = 0, cos 0° = 1, tan 0° = 0
  • sin 30° = 1/2, cos 30° = √3/2, tan 30° = √3/3
  • sin 45° = √2/2, cos 45° = √2/2, tan 45° = 1
  • sin 60° = √3/2, cos 60° = 1/2, tan 60° = √3
  • sin 90° = 1, cos 90° = 0, tan 90° không xác định
  • sin 180° = 0, cos 180° = −1, tan 180° = 0
  • sin 270° = −1, cos 270° = 0, tan 270° không xác định

Chú ý chữ “không xác định”. Sách giáo khoa Trung Quốc ở chỗ không có định nghĩa thì ghi “无” (không), sách tiếng Anh thường ghi undefined hoặc vẽ một gạch ngang. “无” ở đây nghĩa là giá trị đó không tồn tại, không phải 0. tan 90° không phải 0 mà là không xác định, hai cách nói này dễ lẫn.

Gặp các góc như 120°, 150°, 240°, trước tiên dùng công thức cung liên kết đưa về góc nhọn, rồi tra các giá trị ở trên. Ví dụ sin 150° = sin(180° − 30°) = sin 30°.

Ba, tính giá trị bằng hệ thức cùng góc (17 câu)

Trong ba nhóm, nhóm hệ thức cùng góc có nhiều câu nhất. Cốt lõi chỉ có hai đẳng thức:

  • sin²α + cos²α = 1
  • tan α = sin α / cos α (cos α ≠ 0)

Dạng bài thường là “biết một, tìm hai cái còn lại”. Cách làm cố định: trước tiên dùng hệ thức bình phương tìm bình phương của cái kia, rồi dựa vào góc phần tư để xác định dấu, cuối cùng dùng hệ thức thương để tìm tan α.

Còn một dạng biến đổi thường gặp: biết giá trị tan α, tìm một phân thức chứa sin α và cos α. Cách làm là chia cả tử và mẫu cho cos α, biến biểu thức thành dạng chỉ còn tan α. Cách này đáng luyện cho thật quen; phần sắp xếp công thức có thể xem Toán CSCA – lượng giác: nên học thuộc công thức nào trước.

Ví dụ tự soạn (3 bài, đều không phải đề thi thật)

Ví dụ 1 (điểm trên cạnh cuối) Cạnh cuối của góc α đi qua điểm P(−3, 4), tìm sin α, cos α, tan α.

Giải: r = √((−3)² + 4²) = √(9 + 16) = √25 = 5.

sin α = y / r = 4/5, cos α = x / r = −3/5, tan α = y / x = 4 / (−3) = −4/3.

Kiểm tra: điểm P nằm ở góc phần tư thứ hai; ở góc phần tư thứ hai sin dương, cos âm, tan âm, khớp với kết quả.

Ví dụ 2 (góc đặc biệt) Tính giá trị của sin 150° + cos 240° + tan 135°.

Giải: trước tiên đưa về góc nhọn.

sin 150° = sin(180° − 30°) = sin 30° = 1/2.

cos 240° = cos(180° + 60°) = −cos 60° = −1/2.

tan 135° = tan(180° − 45°) = −tan 45° = −1.

Cộng ba số hạng: 1/2 + (−1/2) + (−1) = −1.

Ví dụ 3 (hệ thức cùng góc) Biết sin α = 3/5 và α là góc thuộc góc phần tư thứ hai, tìm cos α và tan α.

Giải: từ sin²α + cos²α = 1, được cos²α = 1 − (3/5)² = 1 − 9/25 = 16/25.

Lấy căn được cos α = 4/5 hoặc cos α = −4/5. Vì α ở góc phần tư thứ hai nên cos α < 0, do đó cos α = −4/5.

tan α = sin α / cos α = (3/5) ÷ (−4/5) = −3/4.

Kiểm tra: ở góc phần tư thứ hai tan âm, kết quả hợp lý.

Những chỗ dễ sai

  • Lấy căn xong quên xác định dấu. Từ cos²α = 16/25 ta được hai giá trị, phải dùng góc phần tư để loại đi một. Bước này rất dễ mất điểm.
  • Coi “không” là 0. tan 90° không có định nghĩa, không phải 0.
  • Lẫn góc phần tư khi cạnh cuối nằm trên trục tọa độ. Thuật ngữ “góc phần tư” (象限角) trong tiếng Trung chỉ góc có cạnh cuối nằm trong một góc phần tư nào đó, không gồm góc có cạnh cuối nằm trên trục tọa độ. Còn quadrantal angle trong tiếng Anh lại chỉ góc có cạnh cuối nằm trên trục tọa độ; hai từ trông giống nhau nhưng nghĩa khác nhau, đọc đề phải nhìn kỹ.
  • Chưa quen cách viết ký hiệu. Sách Trung Quốc viết tang, cotang, sec, cosec là tan α, cot α, sec α, csc α; khu vực tiếng Nga thường dùng tg, ctg. Thấy tg đừng hoảng, nó chính là tan.
  • Phụ thuộc máy tính. CSCA cấm mang và dùng máy tính, luyện tập hằng ngày cứ tính tay, các giá trị như √3/2, √2/2 phải nhớ thật kỹ.

Gợi ý ôn tập (gợi ý của người viết, không phải quy định chính thức)

  1. Học thuộc bảng góc đặc biệt trước. Mỗi ngày dành 5 phút viết lại sin, cos, tan của các góc từ 0° đến 270°, một tuần là ổn định.
  2. Viết định nghĩa thành một câu. sin là y trên r, cos là x trên r, tan là y trên x. Làm bài thì viết câu này trước rồi mới thay số.
  3. Luyện mỗi nhóm một bộ. Điểm trên cạnh cuối, góc đặc biệt, hệ thức cùng góc luyện riêng; mỗi nhóm luyện đến khi không sai rồi mới làm lẫn. Làm lẫn mới luyện được phản xạ “nhìn đề là biết thuộc nhóm nào”.
  4. Câu sai chỉ ghi nguyên nhân. Sai vì dấu, vì công thức, hay vì coi “không” là 0 — viết một câu là đủ, không cần chép lại cả bài.
  5. Bấm giờ. Môn Toán 60 phút, 48 câu trắc nghiệm, trung bình mỗi câu 75 giây. Dạng bài này nên làm xong trong vòng một phút, quá giờ là chưa quen.

Bước tiếp theo

Muốn biết mình đang ở đâu, bạn có thể làm một lần chẩn đoán 15 phút để xem nên bổ sung kiến thức nào trước. Sau đó vào trung tâm học Toán học theo từng điểm kiến thức, luyện bảng góc đặc biệt và hệ thức cùng góc đến mức không cần nghĩ.

Đọc thêm

Сүүлд 2026 оны арван нэгдүгээр сарын 8-нд баталгаажсан. CSCA·PRO нь бие даасан шалгалтын бэлтгэлийн платформ бөгөөд албан ёсны CSCA шалгалт болон зохион байгуулагчидтай холбоогүй; шалгалтын хуваарь албан ёсны зарлалаар тогтоогдоно.

Аль төрлийн бодлого танд хамгийн удаан санагддаг вэ?15 минутын түвшин тогтоох шалгалт; даалгавраа өгсний дараа шууд тайлан гарна.
Түвшин шалгах
Таны хувьд энэ нь юу гэсэн үг вэ? Биднээс асууCSCA·PRO баг хариулна