Trả lời trước: CSCA có bắt buộc không
Kết luận trước: hiện nay không phải tất cả những người đến Trung Quốc học đại học đều phải thi CSCA, nhưng theo thông báo chính thức, yêu cầu CSCA đang được triển khai theo từng giai đoạn.
“Triển khai theo từng giai đoạn” nghĩa là: yêu cầu này không được áp dụng một lần cho tất cả, mà trước tiên bao phủ một phần người nộp đơn, rồi dần mở rộng ra toàn bộ người nộp đơn đại học. Vì vậy, cùng là “muốn đến Trung Quốc học đại học”, học sinh có thân phận khác nhau, năm nộp đơn khác nhau, chương trình nộp đơn khác nhau có thể nhận được câu trả lời hoàn toàn khác nhau. Khi phán đoán, không chỉ nên hỏi “CSCA có khó không”, mà trước tiên phải làm rõ “tôi thuộc loại người nộp đơn nào”.
- Thông báo chính thức ghi rõ: từ năm học 2026/2027, người nộp đơn theo học bằng cử nhân tại Trung Quốc phải tham gia CSCA trước khi nộp đơn; đợt yêu cầu đầu tiên áp dụng cho người nộp đơn đại học tại các trường thuộc diện học bổng Chính phủ Trung Quốc.
- Thông báo chính thức cũng ghi rõ: dự kiến từ năm 2028, toàn bộ người nộp đơn đại học vào các trường đại học Trung Quốc đều phải tham gia CSCA, và sẽ đặt ra tiêu chuẩn đầu vào tối thiểu cho bậc đại học.
- Vì vậy, nộp đơn học bổng Chính phủ Trung Quốc bậc đại học thì phải thi CSCA trước; còn nộp đơn các chương trình đại học khác thì phải xem thông báo tuyển sinh năm đó của trường mục tiêu.
Có thể đối chiếu với tình huống của mình như sau:
- Nếu bạn nộp đơn học bổng Chính phủ Trung Quốc, mục tiêu là một ngành đại học của một trường đại học, thì theo thông báo trên, từ năm học 2026/2027, CSCA là một phần trong quy trình nộp đơn, thứ tự là “thi trước, rồi nộp đơn”, không thể đợi đến khi nhận được sự đồng ý tiếp nhận sơ bộ từ trường rồi mới thi bổ sung.
- Nếu bạn định tự túc nộp đơn vào cùng ngành đó, thì không thể áp dụng thẳng kết luận ở mục trên, mà phải quay lại thông báo tuyển sinh năm đó của trường, xem trường có đưa ra yêu cầu CSCA với người nộp đơn đại học hay không.
- Nếu bạn hiện vẫn đang học trung học, thì phải dựa vào năm nhập học trong tương lai của mình để phán đoán, chứ không dựa vào năm hiện tại. Năm 2028 là mốc phân chia: sau đó toàn bộ người nộp đơn đại học đều thuộc phạm vi yêu cầu.
CSCA do ai tổ chức, dùng để làm gì
- CSCA do Ủy ban Quản lý Học bổng Du học Nhà nước Trung Quốc (CSC) tổ chức, phối hợp với các chuyên gia từ các trường đại học Trung Quốc cùng nghiên cứu phát triển.
- Nó dùng để đánh giá năng lực ngôn ngữ và nền tảng học thuật của học sinh.
- Kết quả là một trong những căn cứ quan trọng cho tuyển sinh đại học và xét học bổng của các trường đại học Trung Quốc; yêu cầu điểm cụ thể do từng trường đại học tự xác định theo ngành.
Ghép ba điều này lại với nhau, có thể hiểu thành hai việc. Thứ nhất, nó kiểm tra năng lực nền tảng “có nghe hiểu bài giảng, theo kịp khóa học hay không”: năng lực ngôn ngữ tương ứng với khả năng đọc tài liệu, hiểu đề bài của bạn sau khi bước vào môi trường giảng dạy bằng tiếng Trung; nền tảng học thuật tương ứng với mức độ chuẩn bị ở các môn như toán. Thứ hai, đây là một điểm số “được sử dụng”, chứ không phải chứng chỉ thi xong là kết thúc. Cùng một số điểm, ở các trường khác nhau, các ngành khác nhau, có thể có trọng lượng không giống nhau, vì yêu cầu điểm do từng trường đại học tự xác định theo ngành. Vì vậy, khi tra cứu thông tin, không chỉ tra “CSCA thi những gì”, mà còn phải tra “ngành tôi muốn nộp đơn ghi yêu cầu gì về CSCA”.
Ai được đăng ký, ai không được đăng ký
CSCA dành cho học sinh không mang quốc tịch Trung Quốc có kế hoạch đăng ký học chương trình đại học tại các trường đại học Trung Quốc đại lục. Trước khi đăng ký, hãy xác nhận mình có thuộc phạm vi được phép dự thi hay không. Bước này trông đơn giản nhưng lại là bước dễ bị bỏ qua nhất: nếu thân phận không phù hợp thì có chuẩn bị bao nhiêu đi nữa cũng không thể đăng ký.
- Có thể đăng ký: học sinh không mang quốc tịch Trung Quốc có kế hoạch đăng ký học chương trình đại học tại các trường đại học Trung Quốc đại lục.
- Không thể đăng ký: người mang hộ chiếu Trung Quốc hoặc giấy cư trú của cư dân Hồng Kông, Ma Cao, Đài Loan không được đăng ký dự thi.
- Yêu cầu về độ tuổi: không có giới hạn độ tuổi; thí sinh chưa thành niên phải được người giám hộ đồng ý và hỗ trợ đăng ký.
- Yêu cầu về giấy tờ: hộ chiếu là giấy tờ tùy thân duy nhất được chấp nhận, ngày thi phải mang theo hộ chiếu bản gốc còn hiệu lực.
Một vài lưu ý:
- Khi xét điều kiện, căn cứ là quốc tịch và thân phận giấy tờ, không phải bạn học trung học ở đâu hay học bằng ngôn ngữ nào. Người mang hộ chiếu Trung Quốc không được đăng ký dự thi — đây là một ranh giới rõ ràng.
- Độ tuổi không có giới hạn trên cũng không có giới hạn dưới, nhưng thí sinh chưa thành niên cần người giám hộ đồng ý và hỗ trợ làm thủ tục đăng ký, nên phụ huynh cần tìm hiểu quy trình từ sớm, không thể đợi đến sát hạn đăng ký mới xử lý.
- Riêng điều khoản về giấy tờ cần đặc biệt chú ý: hộ chiếu là giấy tờ tùy thân duy nhất được chấp nhận, và ngày thi bắt buộc phải mang bản gốc. Nếu hộ chiếu có thời hạn gần sát ngày thi, hoặc cần đổi hộ chiếu giữa lúc đăng ký và lúc thi, nên xử lý càng sớm càng tốt.
Thi khi nào, thi những môn nào
- Trang web chính thức ghi rõ, kỳ thi thường được tổ chức vào tháng 1, tháng 3, tháng 4, tháng 6, tháng 11, tháng 12, mỗi đợt chia thành hai ngày, cụ thể theo thông báo của từng đợt.
- Môn Toán ai cũng phải thi; người đăng ký bậc đại học theo Học bổng Chính phủ Trung Quốc còn phải thi tiếng Trung chuyên ngành; môn Vật lý, Hóa học tùy yêu cầu của trường và ngành.
- Toán, Vật lý, Hóa học: mỗi môn có thể chọn riêng đề tiếng Trung hoặc đề tiếng Anh; tiếng Trung chuyên ngành chỉ có đề tiếng Trung.
Ba điểm này tương ứng với ba cách lập kế hoạch:
- Một năm có nhiều đợt thi, nghĩa là bạn có dư địa điều chỉnh, nhưng mỗi đợt chia thành hai ngày, các môn có thể nằm ở những ngày khác nhau, lịch cụ thể phải xem thông báo của đợt đó. Sau khi chọn đợt thi, cần theo thông báo xác nhận môn của mình rơi vào ngày nào, chứ không mặc định mọi môn đều thi xong trong cùng một ngày.
- Các môn không phải "thi tất cả" hay "không thi môn nào". Toán là môn chung; tiếng Trung chuyên ngành gắn trực tiếp với việc "có đăng ký bậc đại học theo Học bổng Chính phủ Trung Quốc hay không"; Vật lý, Hóa học phụ thuộc yêu cầu của trường và ngành. Vì vậy câu hỏi "tôi có phải thi Vật lý không" không thể đoán dựa vào tên ngành, mà chỉ có thể tra đề án tuyển sinh năm đó của trường mục tiêu.
- Về lựa chọn ngôn ngữ, ba môn Toán, Vật lý, Hóa học có thể chọn riêng đề tiếng Trung hoặc đề tiếng Anh, tức là bạn có thể quyết định theo thế mạnh của mình ở từng môn, không nhất thiết phải thống nhất cả ba môn. Tiếng Trung chuyên ngành chỉ có đề tiếng Trung, không có đề tiếng Anh để chọn, điểm này cần tính trước khi ôn tập.
Bốn việc có thể làm ngay bây giờ
- Tra đề án tuyển sinh của trường mục tiêu, xác nhận có cần CSCA hay không, thi những môn nào, dùng ngôn ngữ nào. Đề án thường được cập nhật theo từng năm, hãy tìm bản ứng với năm bạn nhập học, đừng dùng bản của năm trước để suy ra năm nay.
- Vào mục luyện thi trên csca.cn tải đề cương ôn thi bản 2025 và đề mẫu chính thức. Nên xem đề cương trước để nắm rõ phạm vi thi rồi mới làm đề mẫu; nếu làm ngược lại, dễ biến đề mẫu thành "kho đề" để học thuộc.
- Tính ngược thời gian: kết quả thường được công bố trong vòng 7 ngày làm việc sau kỳ thi, cần có kết quả trước hạn nộp hồ sơ. Cách làm là từ ngày hạn nộp hồ sơ tính ngược lại, chừa ra khoảng thời gian cần để công bố kết quả, rồi tính tiếp ngược về đợt thi mà bạn buộc phải tham gia.
- Trước tiên làm một bài chẩn đoán 15 phút của CSCA.PRO để xem mình yếu phần nào của môn Toán. Bài chẩn đoán có tác dụng tìm ra điểm yếu, chứ không đưa ra kết luận "có đỗ được hay không"; sau khi có kết quả, hãy quyết định dồn thời gian ôn tập vào phần nào.