CSCA Toán: công thức góc nhân đôi, góc chia đôi – trọng tâm đề thi thật và thứ tự ôn tập

Trong 7 bộ đề thi thật, công thức góc nhân đôi và góc chia đôi trong Toán CSCA lần lượt có 7 câu và 5 câu; tổng và hiệu hai góc có 0 câu nhưng lại là nền tảng suy luận. Bài viết giải thích theo số câu nên học thuộc công thức nào trước, công thức nào chỉ cần nhận ra, kèm ví dụ tự biên soạn, điểm dễ s

CSCA·PRO 编辑部2026 年 11 月 8 日 · 11 分钟阅读
CSCA·PRO

Công thức góc nhân đôi, góc chia đôi trong Toán CSCA thoạt nhìn là một nhóm công thức, nhưng thực ra vị trí của chúng trong đề thi thật không giống nhau. Chúng tôi đã thống kê 7 bộ đề thi thật môn Toán với tổng cộng 333 câu: góc nhân đôi có 7 câu, xuất hiện trong 6/7 bộ; góc chia đôi có 5 câu, xuất hiện trong 3/7 bộ; công thức biến tích thành tổng và biến tổng thành tích chỉ có 1 câu; tổng và hiệu hai góc là 0 câu. Số câu ít không có nghĩa là không cần học, tổng và hiệu hai góc chính là điểm xuất phát để suy ra góc nhân đôi và góc chia đôi. Bài viết này trình bày theo hướng “kiểm tra bao nhiêu, suy ra thế nào, học thuộc gì trước, luyện thế nào”, giúp bạn dành thời gian đúng chỗ.

Với thí sinh mà tiếng Trung không phải là tiếng mẹ đẻ, khó khăn của phần này thường không nằm ở bản thân công thức, mà ở chỗ công thức nhiều, trông giống nhau, vào phòng thi không biết chọn công thức nào. Cách chắc chắn hơn không phải là học thuộc cả bốn nhánh cùng lúc, mà là trước hết hiểu rõ chúng từ đâu ra, rồi luyện theo các hướng đã xuất hiện trong đề thi thật. Dưới đây nói về thống kê trước, rồi đến quan hệ suy luận và thứ tự ghi nhớ.

Phần này được kiểm tra bao nhiêu trong Toán CSCA

Trước hết xem thống kê 7 bộ đề thi thật của trang này. Mỗi câu chỉ được xếp vào một điểm kiến thức theo trọng tâm chính; thống kê chỉ phản ánh đề thi thật trong quá khứ, không phải cam kết ra đề chính thức:

  • Công thức sin, cos và tan của tổng và hiệu hai góc: 0 câu. Trong thống kê không xuất hiện, nhưng đây là nền tảng suy luận của các công thức phía sau.
  • Công thức sin, cos và tan của góc nhân đôi: 7 câu, 6 trong 7 bộ có liên quan. Mục phân loại đã thống kê là “tính giá trị sin góc nhân đôi” 1 câu; phân loại không đầy đủ, không thể dùng nó để suy ra các mục còn lại.
  • Công thức sin, cos và tan của góc chia đôi: 5 câu, 3 trong 7 bộ có liên quan. Các mục được liệt kê là sin góc chia đôi 4 câu, cos góc chia đôi 1 câu.
  • Công thức biến tích thành tổng và biến tổng thành tích: 1 câu, 1 trong 7 bộ có liên quan. Mục phân loại là “rút gọn bằng công thức biến tổng thành tích” 1 câu.

Theo số câu, góc nhân đôi đáng luyện trước nhất, góc chia đôi tiếp theo. Tổng và hiệu hai góc tuy thống kê là 0 câu nhưng không thể bỏ qua; công thức biến tích thành tổng chỉ từng được kiểm tra 1 câu, phù hợp để đặt cuối, chỉ cần “nhận ra và biết áp dụng” là đủ. Phán đoán này không phải để bạn đoán đề, mà để sắp xếp thời gian: trước hết luyện góc nhân đôi vốn xuất hiện ổn định hơn, sau đó bổ sung góc chia đôi, cuối cùng để một ít thời gian nhận diện công thức biến tích thành tổng.

Các công thức liên kết thế nào: tổng và hiệu hai góc là gốc

Mạch chính của chương này rất rõ: tổng và hiệu hai góc → góc nhân đôi → góc chia đôi. Công thức biến tích thành tổng là một nhánh khác, có được từ việc cộng hoặc trừ các công thức tổng và hiệu hai góc.

Trước hết viết công thức tổng và hiệu hai góc:

  • sin(α+β) = sinαcosβ + cosαsinβ
  • sin(α−β) = sinαcosβ − cosαsinβ
  • cos(α+β) = cosαcosβ − sinαsinβ
  • cos(α−β) = cosαcosβ + sinαsinβ
  • tan(α+β) = (tanα + tanβ)/(1 − tanαtanβ)
  • tan(α−β) = (tanα − tanβ)/(1 + tanαtanβ)

Trong công thức sin, cos, cho β=α sẽ được góc nhân đôi:

  • sin2α = 2sinαcosα
  • cos2α = cos²α − sin²α = 2cos²α − 1 = 1 − 2sin²α
  • tan2α = 2tanα/(1 − tan²α)

Ở đây đừng chỉ học thuộc một dạng của cos2α. Ba dạng là cùng một công thức, dùng sin²α + cos²α = 1 có thể suy ra qua lại. Khi làm bài, xem đề cho sinα hay cosα để chọn dạng ít phiền nhất.

Trong cos2θ = 1 − 2sin²θ và cos2θ = 2cos²θ − 1, thay θ bằng α/2 sẽ được công thức góc chia đôi:

  • sin²(α/2) = (1 − cosα)/2
  • cos²(α/2) = (1 + cosα)/2
  • tan(α/2) = sinα/(1 + cosα) = (1 − cosα)/sinα (khi hai vế đều có nghĩa)

Công thức biến tích thành tổng thì cộng hoặc trừ các công thức tổng và hiệu hai góc, ví dụ sin(α+β) + sin(α−β) = 2sinαcosβ, nên sinαcosβ = 1/2[sin(α+β) + sin(α−β)]. Công thức biến tổng thành tích chính là dùng đẳng thức theo chiều ngược lại. Về thứ tự tổng thể của lượng giác, có thể xem CSCA Toán lượng giác: 7 bộ đề thi thật 71 câu, nên học thuộc công thức nào trước.

Nên học thuộc công thức nào trước: thứ tự ưu tiên của công thức góc nhân đôi, góc chia đôi

Dưới đây là gợi ý học tập, không phải quy định chính thức. Khi thời gian gấp, hãy học thuộc theo thứ tự này:

  1. Trước hết viết được công thức sin, cos của tổng và hiệu hai góc. Không yêu cầu làm nhiều bài, nhưng phải tự viết ra được, vì góc nhân đôi chính là cho β=α. Biết suy ra sẽ chắc hơn học thuộc máy móc.
  2. Với góc nhân đôi, học thuộc trước sin2α và ba dạng của cos2α. Khi biết sinα, dùng cos2α = 1 − 2sin²α sẽ nhanh hơn; khi biết cosα, dùng 2cos²α − 1 sẽ nhanh hơn. tan2α cũng học thuộc, nhưng chú ý mẫu là 1 − tan²α.
  3. Với góc chia đôi, học thuộc dạng bình phương trước: sin²(α/2) = (1 − cosα)/2, cos²(α/2) = (1 + cosα)/2. Khi khai căn, dấu do góc phần tư chứa α/2 quyết định. tan(α/2) có thể dùng sinα/(1 + cosα) hoặc (1 − cosα)/sinα.
  4. Công thức biến tích thành tổng chỉ cần nhận ra: sinαcosβ = 1/2[sin(α+β) + sin(α−β)], cosαcosβ = 1/2[cos(α+β) + cos(α−β)], sinαsinβ = 1/2[cos(α−β) − cos(α+β)]. Khi gặp 1 câu rút gọn, biết áp dụng là đủ.

Nếu mỗi ngày chỉ có hơn mười phút, hãy làm bước 1, 2 trước, làm liên tục ba ngày; ngày thứ tư bổ sung góc chia đôi; công thức biến tích thành tổng để đến ngày cuối. Sắp xếp như vậy vì góc nhân đôi xuất hiện nhiều nhất trong thống kê, luyện thành thạo trước sẽ có lợi trực tiếp hơn.

Ví dụ tự biên soạn

Các ví dụ dưới đây đều do chúng tôi tự biên soạn, không phải đề thi thật.

Ví dụ 1 (góc nhân đôi) Biết sinα = 3/5, α ở góc phần tư thứ hai, tính sin2α, cos2α.

Vì α ở góc phần tư thứ hai, cosα < 0. cosα = −√(1 − sin²α) = −√(1 − 9/25) = −4/5. Do đó sin2α = 2sinαcosα = 2 × (3/5) × (−4/5) = −24/25. cos2α = 1 − 2sin²α = 1 − 2 × 9/25 = 1 − 18/25 = 7/25. Kiểm tra: cos²α − sin²α = 16/25 − 9/25 = 7/25, khớp.

Ví dụ 2 (góc chia đôi) Biết cosα = 3/5, và 0 < α < π/2, tính sin(α/2), cos(α/2).

Vì 0 < α < π/2, nên 0 < α/2 < π/4, cả hai giá trị đều dương. sin²(α/2) = (1 − cosα)/2 = (1 − 3/5)/2 = (2/5)/2 = 1/5, nên sin(α/2) = √5/5. cos²(α/2) = (1 + cosα)/2 = (1 + 3/5)/2 = (8/5)/2 = 4/5, nên cos(α/2) = 2√5/5. Kiểm tra: 1/5 + 4/5 = 1, đúng.

Ví dụ 3 (tan góc chia đôi) Biết cosα = −3/5, α ở góc phần tư thứ ba, tính tan(α/2).

α ở góc phần tư thứ ba, sinα < 0, nên sinα = −√(1 − cos²α) = −√(1 − 9/25) = −4/5. Dùng tan(α/2) = (1 − cosα)/sinα = (1 + 3/5)/(−4/5) = (8/5) × (−5/4) = −2. Dùng công thức khác để kiểm tra: sinα/(1 + cosα) = (−4/5)/(1 − 3/5) = (−4/5)/(2/5) = −2, khớp.

Ví dụ 4 (biến tích thành tổng) Rút gọn sin45°cos15°.

Dùng sinαcosβ = 1/2[sin(α+β) + sin(α−β)], được sin45°cos15° = 1/2[sin60° + sin30°] = 1/2[√3/2 + 1/2] = (√3 + 1)/4.

Điểm dễ sai

  • Chọn sai dạng của cos2α: khi biết sinα, ưu tiên dùng 1 − 2sin²α; khi biết cosα, ưu tiên dùng 2cos²α − 1. Ba dạng có thể suy ra qua lại, nhưng trong phòng thi nên chọn dạng tiết kiệm thời gian nhất.
  • Quên dấu khi khai căn công thức góc chia đôi: dấu của sin(α/2), cos(α/2) phải xét theo góc phần tư của α/2, không phải theo góc phần tư của α. Khi đề không cho góc phần tư, có thể phải chia trường hợp.
  • Viết sai mẫu của tan2α: mẫu là 1 − tan²α, không phải 1 + tan²α.
  • Công thức biến tích thành tổng bị thiếu 1/2 hoặc sai dấu: sinαsinβ = 1/2[cos(α−β) − cos(α+β)], ở giữa là dấu trừ. Biến tổng thành tích chỉ là đảo ngược đẳng thức, đừng học thuộc thêm một bộ riêng.
  • Chưa quen cách viết ký hiệu: sách giáo khoa Trung Quốc viết tan cho tang, một số sách viết tg; khi đọc đề thấy tg 2α, phải biết đó chính là tan2α.
  • Phụ thuộc máy tính: CSCA không cho phép sử dụng máy tính, giá trị của các góc đặc biệt và căn thức đơn giản phải tính tay được. Khi luyện tập hằng ngày, hãy viết quen các giá trị như √3/2, 1/2.

Gợi ý ôn tập

Dưới đây cũng là gợi ý học tập, không phải quy định chính thức:

  1. Dành 20 phút để suy ra một lượt công thức tổng và hiệu hai góc, rồi tự cho β=α để suy ra công thức góc nhân đôi. Suy ra một lần hữu ích hơn chép mười lần.
  2. Với góc nhân đôi, ưu tiên luyện “biết một giá trị lượng giác, tính sin2α, cos2α”. Đây là hướng “tính giá trị sin góc nhân đôi” xuất hiện rõ trong thống kê, nên luyện thành thạo trước.
  3. Với góc chia đôi, luyện dạng bình phương trước, rồi luyện khai căn và xét góc phần tư. Mục phân loại sin góc chia đôi có số câu nhiều hơn, có thể luyện thêm hai câu.
  4. Để công thức biến tích thành tổng ở cuối, chỉ cần nhận ra công thức, làm 1 đến 2 câu rút gọn, đừng dành nhiều thời gian ngay từ đầu.
  5. Mỗi tuần viết lại công thức một lần. Khi viết, viết cả phần suy luận: trước hết viết tổng và hiệu hai góc, rồi góc nhân đôi, rồi góc chia đôi, cuối cùng là biến tích thành tổng. Như vậy dù quên một công thức, vẫn có thể suy ra lại.
  6. Kiểm soát thời gian khi làm bài. CSCA Toán 60 phút, 48 câu trắc nghiệm chọn một đáp án, trung bình mỗi câu 75 giây; với câu công thức, đừng dừng quá lâu, hãy chọn cách mình chắc nhất trước.

Bước tiếp theo

Hãy làm một lần bài chẩn đoán 15 phút để xem mức độ nắm công thức góc nhân đôi, góc chia đôi của mình; sau đó đến trung tâm học Toán để học và luyện theo từng điểm kiến thức.

Đọc thêm

最后核实于 2026 年 11 月 8 日。CSCA·PRO 是独立备考平台,与官方 CSCA 考试及其主办方无关联;考试安排以官方公告为准。

想知道自己哪类题最慢?15 分钟水平测试,交卷马上出报告。
免费测水平
你的情况该怎么考?问问我们由 CSCA·PRO 团队回复