Trước tiên, nắm rõ thông tin cơ bản của bài thi
Đề cương chính thức phiên bản 2025 quy định: bài thi Toán 60 phút, gồm 48 câu trắc nghiệm chọn một đáp án, điểm tối đa 100 điểm. Mỗi câu có 4 lựa chọn, chỉ 1 đáp án đúng.
Quy đổi quy định này thành nhịp độ thực tế khi làm bài, ta có ba con số:
- 60 phút ÷ 48 câu ≈ 75 giây mỗi câu
- Trong 75 giây này phải hoàn thành: đọc đề, xác định câu hỏi kiểm tra kiến thức gì, tính toán, chọn một trong bốn lựa chọn, điền đáp án
- Nói cách khác, bài thi này không chỉ kiểm tra “bạn có biết làm hay không”, mà còn kiểm tra “bạn có thể làm hết những câu mình biết trong thời gian có hạn hay không”
Lưu ý quan trọng: 75 giây là mức trung bình, không phải câu nào cũng bắt buộc phải dành 75 giây.
Ý nghĩa của mức trung bình là: có câu chỉ nhìn qua đã chọn được, có thể chỉ mất 20 giây; có câu đọc hai lần vẫn chưa có hướng, có thể dành 3 phút vẫn không đủ. Thời gian tiết kiệm được ở câu dễ phải để dành cho câu khó. Ví dụ, nếu 10 câu dễ đầu tiên bạn chỉ mất 30 giây mỗi câu, thì so với việc làm theo nhịp trung bình, bạn tiết kiệm được khoảng 7 phút 30 giây; vài phút này đủ để bạn bình tĩnh hơn với hai ba câu khó phía sau, thay vì vừa thấy câu dài đã hoảng.
Còn phải nhớ hai giới hạn:
- Bài thi không được sử dụng máy tính cầm tay, mọi phép tính đều dựa vào tính tay và ước lượng. Vì vậy, khi luyện tập thường ngày đừng phụ thuộc vào máy tính, nếu không vào phòng thi bạn sẽ tính chậm và cuống.
- Trang web chính thức và đề cương đều không công bố điểm của từng câu, cũng không nói làm sai có bị trừ điểm hay không. Vì vậy, đừng dựa vào “câu này đáng bao nhiêu điểm” để quyết định có làm hay không. Bạn không thể phán đoán câu nào “đáng giá” hơn, chỉ có thể sắp xếp theo “mình có làm được hay không”; tương tự, cũng đừng vì lo bị trừ điểm mà do dự lặp đi lặp lại ở những câu mình biết làm.
Chia 60 phút thành ba vòng
Độ khó của 48 câu không đồng đều. Nếu làm từ câu 1 đến câu 48, rất dễ bị mắc kẹt hơn mười phút quanh câu 20, dẫn đến việc những câu phía sau rõ ràng biết làm lại không có thời gian xem. Tác dụng của việc chia ba vòng là tách “tìm câu” và “làm câu”: trước hết tìm ra những câu mình biết làm, rồi quay lại xử lý những câu cần suy nghĩ.
Vòng thứ nhất: khoảng 35 phút, xem qua 48 câu
- Chỉ làm những câu nhìn qua là biết, làm xong chọn đáp án ngay, đừng ghi ra nháp rồi đợi cuối giờ điền một lượt
- Gặp câu cần nghĩ một chút, trước hết bỏ qua và đánh dấu
- Bỏ qua đừng có gánh nặng tâm lý: nhiệm vụ của vòng này không phải “làm xong”, mà là “quét qua một lượt”, biết trong cả đề câu nào là của mình, câu nào không phải
- Mục tiêu: khi kết thúc vòng này, câu dễ đã lấy trọn điểm, mọi câu trong đề đều đã được xem qua
- Có thể tự đặt một mốc kiểm tra giữa chừng: chẳng hạn khi vòng thứ nhất đi được hơn nửa (khoảng 17–18 phút), bạn nên đã xem qua khoảng 24 câu. Nếu lúc này mới đến câu 10, chứng tỏ một câu nào đó phía trước đã mất thời gian rõ rệt vượt mức trung bình, cần lập tức tăng tốc đi tiếp
Vòng thứ hai: khoảng 18 phút, quay lại làm câu đã đánh dấu
- Xử lý từng câu theo thứ tự đã đánh dấu, trước hết làm những câu có vẻ gần làm ra nhất
- Mỗi câu tự đặt một giới hạn thời gian đại khái, quá giới hạn thì lại bỏ qua
- Cách định giới hạn: đếm xem mình đã đánh dấu bao nhiêu câu, lấy 18 phút chia cho số đó. Ví dụ đánh dấu 12 câu thì trung bình mỗi câu khoảng 1 phút 30 giây; đánh dấu 20 câu thì trung bình mỗi câu chưa đến 1 phút, lúc này càng phải chuẩn bị tinh thần “quá giờ là bỏ”.
- Khi kết thúc vòng này, ngoài những câu vẫn chưa chắc chắn, các câu còn lại đều phải có đáp án
Vòng thứ ba: khoảng 7 phút, kiểm tra
- Không đặt mục tiêu làm hết mọi câu khó, trước hết bảo đảm những câu biết làm không bị mất điểm
- Cụ thể kiểm tra những gì, xem mục “Kiểm tra gì trong những phút cuối” ở phía sau
Làm thế nào tiết kiệm thời gian ở câu dễ
Thời gian ở câu dễ thực chất là để “tiết kiệm vốn”, mỗi giây tiết kiệm được đều có thể để dành cho câu khó. Cách làm thường gặp:
- Xem lựa chọn trước rồi mới đặt bút: có câu bốn lựa chọn khác nhau rất lớn (khác dấu, khác bậc độ lớn, khác hình thức rõ rệt), xem xong lựa chọn là biết không cần tính toán đầy đủ
- Nếu có thể ước lượng hoặc thay vào để loại trừ thì không tính đầy đủ: thay lựa chọn trở lại đề bài xem có thỏa mãn hay không thường nhanh hơn giải phương trình từ đầu
- Cố gắng làm đúng ngay lần đầu, đừng kiểm tra đi kiểm tra lại trên cùng một câu dễ. Kiểm tra một lần là để bảo hiểm, kiểm tra ba lần là đem thời gian của câu khó tiêu vào câu mình đã biết làm
- Đừng đọc lại đề hai ba lần ở câu dễ: lần đọc đề đầu tiên hãy đánh dấu các điều kiện then chốt (con số, phạm vi, đơn vị, những từ như “không đúng”), về sau không cần đọc lại từng chữ
- Viết nháp rõ ràng theo số câu, tránh đến lúc kiểm tra cuối lại không hiểu mình đã viết gì. Theo hướng dẫn thí sinh trên trang web chính thức: giấy nháp của hình thức thi tập trung trên máy tính do điểm thi phát đồng loạt, thu lại sau khi thi xong; thi trực tuyến tại nhà chỉ được dùng bảng trắng nhỏ hoặc giấy trắng đựng trong túi hồ sơ trong suốt, kèm bút bảng trắng có thể xóa được, thi xong phải lau sạch tại chỗ. Các bạn thi trực tuyến tại nhà càng phải chú ý: bảng trắng nhỏ viết được không nhiều, càng phải chia khu vực theo số câu, chữ viết rõ ràng, tốt nhất hãy luyện trước một lần bằng đúng dụng cụ đó để quen tay.
Bị mắc kẹt bao lâu thì nên bỏ qua
- Đại khái một mốc: một câu đã nghĩ khoảng một phút mà vẫn chưa có hướng rõ ràng thì trước hết đánh dấu bỏ qua
- Vì sao là một phút: trung bình mỗi câu chỉ có 75 giây, một câu đã mất đến 2 phút mà vẫn chưa có kết quả, tức là đã chiếm trước thời gian của một hai câu dễ phía sau
- Ghi số câu đã bỏ qua lên nháp, cách ghi phải thống nhất và nhanh. Ví dụ viết “12○” để biểu thị bỏ qua câu 12, viết xong lập tức đi tiếp, đừng viết dài dòng suy nghĩ bên cạnh câu đã bỏ qua
- Một trường hợp khác cũng nên bỏ qua: đã có hướng nhưng tính rất chậm (ví dụ đã lập đúng công thức nhưng không giải ra). Lúc này có thể để công thức lại trên nháp, đánh dấu trước, vòng thứ hai quay lại tính tiếp
- Bỏ qua không có nghĩa là từ bỏ: trước hết lấy điểm của những câu dễ phía sau, rồi quay lại xử lý
- Nhắc nhở: mắc kẹt ở một câu khó là nguyên nhân dễ nhất khiến những câu phía sau biết làm lại không có thời gian làm
Kiểm tra gì trong những phút cuối
Có bỏ sót câu nào không
- Xem từng câu trên giao diện làm bài, xác nhận 48 câu đều đã chọn đáp án
- Đặc biệt kiểm tra những câu đã bỏ qua xem đã điền hết chưa: câu từng bị bỏ qua dễ xuất hiện tình huống “nghĩ ra rồi nhưng quên bấm” nhất
Câu đã đánh dấu
- Chỉ quay lại kiểm tra những câu đã đánh dấu, đừng làm lại từ đầu
- Cẩn thận với những câu đã sửa: không có lý do rõ ràng thì đừng đổi
Dấu trong tính toán
- Dấu dương âm, dấu cộng trừ, dấu ngoặc có chép sai không, ví dụ chuyển vế xong dấu có đổi không, khi phá ngoặc dấu trừ trước ngoặc có được phân phối đến từng hạng tử không
- Chiều bất đẳng thức, việc rút gọn phân số và chuyển vế có bị làm ngược không, ví dụ khi nhân hoặc chia cả hai vế với một số âm thì chiều bất đẳng thức phải đổi ngược lại
- Đơn vị có khớp với yêu cầu đề bài không: đề hỏi “bao nhiêu phút” hay “bao nhiêu giờ”, hỏi “số lượng” hay “phần trăm”
- Đọc rõ đề hỏi “đúng” hay “không đúng”: khi hỏi “mục nào sau đây sai”, đừng tiện tay chọn lựa chọn đúng
- Không được dùng máy tính cầm tay, nên hãy dùng ước lượng hoặc thay ngược lại để nhanh chóng kiểm tra kết quả có hợp lý không. Ví dụ đáp án rõ ràng phải nằm trong khoảng 0 đến 1 mà bạn tính ra 30, thì chứng tỏ có chỗ nào đó sai; hoặc thay đáp án trở lại phương trình ban đầu, xem đẳng thức có đúng không
Trước hết dùng 15 phút đo tốc độ của bản thân
Đọc đến đây, nếu vẫn chưa biết mình thuộc kiểu “làm nhanh nhưng sai nhiều” hay “chậm nhưng chắc”.
Gợi ý dùng chẩn đoán 15 phút của CSCA.PRO để đo một lần (24 câu, khoảng 15 phút). Khi làm, chú ý thời gian mình đã dùng, rồi xem kết quả để quyết định phân bổ thêm thời gian của ba vòng cho vòng nào:
- Nếu bạn thường xuyên vượt thời gian ngay ở câu dễ, chứng tỏ thói quen đọc đề và tính toán cần thay đổi, vòng thứ nhất phải để nhiều thời gian hơn, đồng thời thực hiện nghiêm quy tắc “một phút là bỏ qua”
- Nếu bạn làm nhanh nhưng sai nhiều, chứng tỏ cần chia nhiều thời gian hơn cho việc kiểm tra, vòng thứ ba phải để đủ thời gian
- Nếu bạn dừng quá lâu ở câu khó, chứng tỏ vòng thứ hai cần quy tắc “quá giờ là bỏ” cứng rắn hơn
Phân bổ thời gian không phải học thuộc, mà là luyện ra.