CSCA คณิตศาสตร์ โจทย์ลอการิทึม: หาค่าและเปรียบเทียบขนาด ทำอย่างไรเมื่อใช้เครื่องคิดเลขไม่ได้

ใน CSCA คณิตศาสตร์ หัวข้อ "ลอการิทึมและฟังก์ชันลอการิทึม" ปรากฏ 16 ข้อในข้อสอบจริง 7 ชุด โดยเป็นการหาค่าลอการิทึม 8 ข้อ และการเปรียบเทียบขนาดลอการิทึม 7 ข้อ บทความนี้อธิบายกฎการคำนวณ สูตรเปลี่ยนฐาน และวิธีใช้ตัวกลางเทียบกับ 0 กับ 1 พร้อมตัวอย่างโจทย์ที่แต่งขึ้นเอง ทำข้อสอบได้แม้ห้ามใช้เครื่องคิดเลข

Rédaction CSCA·PRO8 novembre 2026 · 5 min de lecture
CSCA·PRO

บทความนี้พูดถึงโจทย์ประเภทหนึ่งใน CSCA คณิตศาสตร์ นั่นคือลอการิทึม ซึ่งมีวิธีถามอยู่สองแบบ แบบแรกคือให้สูตรลอการิทึมมาแล้วให้หาค่า แบบที่สองคือให้ลอการิทึมมาหลายตัวแล้วให้เปรียบเทียบขนาด โจทย์ทั้งสองแบบไม่ต้องคำนวณออกมาเป็นทศนิยมละเอียด ใช้การแปลงรูป การจัดตัวเลขให้เข้ารูป และการตัดสินใจก็ทำได้ เรื่องนี้สำคัญมาก เพราะการสอบไม่อนุญาตให้ใช้เครื่องคิดเลข

เริ่มจากกฎการสอบก่อน จะได้รู้ว่าทำไมควรฝึกเรื่องนี้ CSCA คณิตศาสตร์ใช้เวลา 60 นาที มีข้อสอบแบบเลือกตอบ 48 ข้อ คะแนนเต็ม 100 คะแนน เฉลี่ยข้อละประมาณ 75 วินาที ทั้งกฎของการสอบแบบรวมศูนย์บนคอมพิวเตอร์และหนังสือรับรองการสอบอย่างซื่อตรงระบุไว้ชัดเจนว่า ห้ามนำเข้าและห้ามใช้เครื่องคิดเลข ในห้องสอบไม่มีปุ่มให้กด ต้องใช้การคำนวณมือและการคิดในใจเท่านั้น โจทย์ลอการิทึมเป็นโจทย์ประเภท "ใช้สูตรถูกก็คำนวณได้" พอดี ถ้าฝึกจนชำนาญก็เป็นจุดที่เก็บคะแนนได้อย่างมั่นคง

โจทย์ลอการิทึมใน CSCA คณิตศาสตร์ออกสอบมากแค่ไหน

เราได้รวบรวมสถิติจากข้อสอบจริงวิชาคณิตศาสตร์ 7 ชุด รวม 333 ข้อ โดยแต่ละข้อจัดเข้าความรู้เพียงหนึ่งหัวข้อตามจุดสอบหลัก "ลอการิทึมและฟังก์ชันลอการิทึม" อยู่ในหมวดฟังก์ชัน มีทั้งหมด 16 ข้อ และทั้ง 7 ชุดล้วนมีข้อสอบส่วนนี้ หัวข้อย่อยมีดังนี้

  • การหาค่าลอการิทึม: 8 ข้อ
  • การเปรียบเทียบขนาดลอการิทึม: 7 ข้อ
  • สมบัติของฟังก์ชันลอการิทึม: 1 ข้อ

กล่าวคือ สองประเภทที่บทความนี้เน้นสอน คือการหาค่าและการเปรียบเทียบขนาด รวมกัน 15 ข้อ คิดเป็นสัดส่วนใหญ่ที่สุดของ 16 ข้อนี้

นอกจากนี้ "ฟังก์ชันเลขชี้กำลัง" มีทั้งหมด 3 ข้อ ปรากฏใน 3 ชุดจาก 7 ชุด หัวข้อย่อยที่นับสถิติแล้วล้วนเป็น "การระบุสมบัติของฟังก์ชัน" เลขชี้กำลังเป็นพื้นฐานของลอการิทึม แนะนำให้เรียนสองหัวข้อนี้คู่กัน เมื่อนำจำนวนข้อของสองหัวข้อนี้มารวมกัน: 16 + 3 = 19 ข้อ

สถิติสะท้อนเพียงข้อสอบจริงในอดีต ไม่ใช่คำมั่นของทางการว่าจะออกแบบนี้ แต่อย่างน้อยก็บอกได้เรื่องหนึ่งว่า หัวข้อนี้ปรากฏในทุกชุด จึงข้ามไม่ได้

สิ่งที่ต้องรู้: นิยาม กฎการคำนวณ สูตรเปลี่ยนฐาน

นิยาม: ใน log_a N ตัว a เรียกว่าฐาน ตัว N เรียกว่าจำนวนในลอการิทึม (จำนวนที่ต้องหาลอการิทึม) (ตำราบางเล่มภาษาอังกฤษเรียก N ว่า argument เฉย ๆ) กำหนดให้ a > 0 และ a ≠ 1, N > 0 เงื่อนไขสามข้อนี้เป็นพื้นฐานของโจทย์ทั้งหมดที่ตามมา

ค่าพิเศษ: log_a 1 = 0, log_a a = 1, log_a(1/a) = −1 สองข้อแรกเป็น "ตัวกลาง" ที่ใช้บ่อยที่สุดในการเปรียบเทียบขนาด

กฎการคำนวณสามข้อ (ทุกข้อกำหนดให้ M > 0, N > 0):

  • log_a(MN) = log_a M + log_a N
  • log_a(M/N) = log_a M − log_a N
  • log_a(M^n) = n·log_a M

สูตรเปลี่ยนฐาน: log_a b = log_c b / log_c a ข้อสรุปที่ใช้บ่อยสองข้อ: log_a b · log_b a = 1; log_a b · log_b c = log_a c (ฐานเชื่อมต่อกันหัวท้าย สามารถ "ตัดกัน" ได้)

สัญลักษณ์: ตำราจีนเขียนลอการิทึมฐาน 10 ว่า lg N ตำราภาษาอังกฤษบางเล่มถือว่า log N ที่ไม่เขียนฐานหมายถึงฐาน 10 นั่นคือ log₁₀ N ส่วน ln N คือฐาน e ตอนอ่านโจทย์ให้ยืนยันฐานก่อน ถ้าขั้นนี้ดูผิด ต่อไปก็ผิดทั้งหมด

สมบัติของฟังก์ชันเลขชี้กำลัง: y = a^x เมื่อ a > 1 เป็นฟังก์ชันเพิ่ม เมื่อ 0 < a < 1 เป็นฟังก์ชันลด เรนจ์คือ (0, +∞) กราฟผ่านจุด (0, 1) เสมอ ตำราจีนใช้วงเล็บกลมแสดงช่วงเปิด ตำราบางเล่มเขียนเป็น ]0, +∞[ ซึ่งมีความหมายเดียวกัน

สมบัติของฟังก์ชันลอการิทึม: y = log_a x เป็นฟังก์ชันผกผันของฟังก์ชันเลขชี้กำลัง โดเมนคือ (0, +∞) กราฟผ่านจุด (1, 0) เสมอ ความเป็นฟังก์ชันเพิ่มลดสอดคล้องกับฟังก์ชันเลขชี้กำลังที่มีฐานเดียวกัน ตำราจีนเขียนโดเมนว่า D_f ตำราภาษาอังกฤษบางเล่มเขียนตรง ๆ ว่า domain

การประมาณค่า: วิธีตัดสินโดยไม่ใช้เครื่องคิดเลขว่าลอการิทึมตัวหนึ่งอยู่ระหว่างจำนวนเต็มสองจำนวนใด คือการประกบเลขจริงไว้ระหว่างเลขยกกำลังที่มีฐานเดียวกัน ตัวอย่างเช่น log₂5: เพราะ 2² = 4 < 5 < 8 = 2³ ดังนั้น 2 < log₂5 < 3 การกระทำนี้ใช้บ่อยในการเปรียบเทียบขนาด

การเปรียบเทียบขนาดลอการิทึม: ใช้ 0 และ 1 เป็นตัวกลาง

โจทย์เปรียบเทียบขนาดไม่ต้องคำนวณค่าออกมาเป็นตัวเลขละเอียด แค่เรียงลำดับให้ได้ แนะนำให้เดินตามลำดับตายตัวนี้

  1. เทียบกับ 0 ก่อน: เมื่อเลขจริงมากกว่า 1 ถ้าฐานมากกว่า 1 จะได้ค่าบวก ถ้าฐานอยู่ระหว่าง 0 กับ 1 จะได้ค่าลบ
  2. เทียบกับ 1 ต่อ: ใช้ log_a a = 1 เมื่อฐานมากกว่า 1 ถ้าเลขจริงมากกว่า a ก็จะมากกว่า 1 เมื่อฐานอยู่ระหว่าง 0 กับ 1 ข้อสรุปจะกลับกัน
  3. ถ้ายังไม่ได้ ค่อยหาตัวกลาง: ที่ใช้บ่อยคือ 1/2, −1 หรือแปลงให้เป็นฐานเดียวกันแล้วค่อยเทียบ เมื่อเลขจริงเท่ากันแต่ฐานต่างกัน ต้องดูเลขจริงก่อน: ถ้าเลขจริงมากกว่า 1 และฐานทั้งสองอยู่ใน (0, 1) ด้วยกันหรืออยู่ใน (1, +∞) ด้วยกัน ฐานที่มากกว่าจะให้ค่าลอการิทึมที่น้อยกว่า เมื่อเลขจริงอยู่ระหว่าง 0 กับ 1 ข้อสรุปจะตรงกันข้าม ระวังว่าข้อนี้ใช้ข้าม 1 ไม่ได้ ตัวอย่างเช่น log₀.₅2 = −1 ขณะที่ log₂2 = 1 ฐาน 0.5 น้อยกว่า 2 แต่ค่ากลับน้อยกว่า

ข้อดีของการเดินสามขั้นคือทุกข้อมีขั้นตอนตายตัว ไม่ต้องคิดวิธีสด ๆ ในห้องสอบ

ตัวอย่างโจทย์ที่แต่งขึ้นเอง

ตัวอย่างด้านล่างนี้ผมแต่งขึ้นเองทั้งหมด ไม่ใช่ข้อสอบจริง ตัวเลขเลือกมาให้คำนวณมือได้โดยเฉพาะ

ตัวอย่างที่ 1: ฐานเดียวกันลบกัน แล้วจัดให้เป็น 1

จงคำนวณ log₂6 − log₂3 + lg5 + lg2

วิธีทำ: ครึ่งแรกใช้กฎลอการิทึมของผลหาร: log₂6 − log₂3 = log₂(6/3) = log₂2 = 1 ครึ่งหลังใช้กฎลอการิทึมของผลคูณ: lg5 + lg2 = lg(5 × 2) = lg10 = 1 ดังนั้นนิพจน์เดิม = 1 + 1 = 2

จำผลลัพธ์ที่ใช้บ่อยนี้ไว้: lg2 + lg5 = 1 โจทย์หาค่าหลายข้อใช้สูตรนี้เก็บขั้นสุดท้าย

ตัวอย่างที่ 2: เปลี่ยนฐาน ให้ฐานเชื่อมกันหัวท้าย

จงคำนวณ log₂5 · log₅8

วิธีทำ: แปลง log₅8 ให้เป็นฐาน 2: log₅8 = log₂8 / log₂5 = 3 / log₂5 แทนกลับไป: log₂5 × 3 / log₂5 = 3

หรือใช้ข้อสรุป log_a b · log_b c = log_a c ตรง ๆ: log₂5 · log₅8 = log₂8 = 3 ทั้งสองวิธีให้ผลเท่ากัน ในห้องสอบใช้ข้อสรุปเร็วกว่า

ตัวอย่างที่ 3: เปรียบเทียบขนาดสามจำนวน

จงเปรียบเทียบขนาดของ a = log₂3, b = log₃2, c = log₀.₅3

วิธีทำ: เทียบ a กับ 1: log₂3 > log₂2 = 1 ดังนั้น a > 1 ส่วน b อยู่ระหว่าง 0 กับ 1: 0 = log₃1 < log₃2 < log₃3 = 1 สำหรับ c ฐาน 0.5 น้อยกว่า 1 ฟังก์ชันเป็นฟังก์ชันลด และ 3 > 1 ดังนั้น log₀.₅3 < log₀.₅1 = 0 แปลว่า c เป็นค่าลบ สรุป: a > b > c

ตัวอย่างที่ 4: การเปรียบเทียบที่มีฐานเป็นตัวแปร (มักลืมคำตอบ)

ถ้า log_a 2 < 1 จงหาช่วงค่าของ a

วิธีทำ: เขียน 1 เป็น log_a a จะได้ log_a 2 < log_a a ขนาดของฐานมีผลต่อความเป็นฟังก์ชันเพิ่มลด จึงต้องแยกเป็นสองกรณี

  • เมื่อ a > 1 ฟังก์ชันเป็นฟังก์ชันเพิ่ม จาก log_a2 < log_a a ได้ 2 < a นั่นคือ a > 2
  • เมื่อ 0 < a < 1 ฟังก์ชันเป็นฟังก์ชันลด ได้ 2 > a เงื่อนไขนี้เป็นจริงเสมอในช่วง 0 < a < 1 ดังนั้นช่วงนี้เข้าเงื่อนไขทั้งหมด

รวมกัน: a ∈ (0, 1) ∪ (2, +∞) เขียนเป็น ]0, 1[ ∪ ]2, +∞[ ก็เป็นเซตเดียวกัน

ตัวอย่างที่ 5: แปลงรูปด้วย lg2 + lg5 = 1

จงคำนวณ (lg2)² + lg2 · lg5 + lg5

วิธีทำ: สองพจน์แรกดึงตัวร่วม lg2: lg2(lg2 + lg5) = lg2 × 1 = lg2 บวก lg5 ที่เหลือ: lg2 + lg5 = 1 คำตอบคือ 1

ตัวอย่างที่ 6: แก้อสมการด้วยความเป็นฟังก์ชันเพิ่มลด

จงแก้อสมการ lg(x − 1) < 1

วิธีทำ: เขียนเงื่อนไขเลขจริงมากกว่า 0 ก่อน: x − 1 > 0 นั่นคือ x > 1 จากนั้นเขียน 1 เป็น lg10 อสมการกลายเป็น lg(x − 1) < lg10 ฟังก์ชันลอการิทึมฐาน 10 เป็นฟังก์ชันเพิ่ม ดังนั้น x − 1 < 10 นั่นคือ x < 11 นำสองส่วนมาหาส่วนร่วมกัน (intersection): 1 < x < 11

ถ้าโจทย์ข้อนี้เปลี่ยนฐานเป็นจำนวนระหว่าง 0 กับ 1 (เช่น log₀.₅) ทิศทางเครื่องหมายอสมการต้องกลับกัน นี่คือจุดที่เสียคะแนนง่ายที่สุด

จุดที่มักผิดพลาด

  • ลืมว่าเลขจริงต้องมากกว่า 0 เวลาหาโดเมนให้เขียนเงื่อนไขเลขจริงมากกว่า 0 ฐานมากกว่า 0 และไม่เท่ากับ 1 ก่อน แล้วค่อยคำนวณต่อ ตัวอย่างเช่น f(x) = log₂(x − 1) มีโดเมนเป็น x > 1
  • ถือว่าฐานมากกว่า 1 เป็นค่าตั้งต้น โจทย์อย่างตัวอย่างที่ 4 ถ้าลืมกรณี 0 < a < 1 คำตอบจะหายไปครึ่งหนึ่ง
  • แยกกฎผิด log_a(MN) = log_a M + log_a N กำหนดให้ทั้ง M และ N มากกว่า 0 log₂[(−2)×(−3)] แยกเป็น log₂(−2) + log₂(−3) ไม่ได้ เพราะสองพจน์หลังไม่มีความหมายในตัวเอง
  • เขียนการคูณเป็นการบวก log_a M + log_a N ไม่เท่ากับ log_a(M + N) โดยทั่วไปสองข้างไม่เท่ากัน
  • ดูฐานและสัญลักษณ์ผิด ในข้อสอบภาษาจีน lg N คือฐาน 10 และ ln N คือฐาน e ในข้อสอบภาษาอังกฤษ log N ที่ไม่เขียนฐานมักหมายถึงฐาน 10
  • ประกบเลขยกกำลังผิดตอนประมาณค่า การหาช่วงของ log₂5 ต้องประกบด้วย 4 กับ 8 ไม่ใช่ 2 กับ 4 ก่อนเขียนให้ไล่เลขยกกำลังของ 2 ไว้ก่อน: 2, 4, 8, 16
  • พึ่งเครื่องคิดเลข ตอนฝึกปกติให้คำนวณมือ จับตัวเลขให้เข้าหาเลขยกกำลังของ 2 และของ 10 ในห้องสอบจะได้ไม่ตื่นตระหนก

คำแนะนำในการทบทวน (คำแนะนำการเรียน ไม่ใช่ข้อกำหนดทางการ)

  1. ใช้เวลาครึ่งวันทบทวนฟังก์ชันเลขชี้กำลังก่อน: กราฟ ความเป็นฟังก์ชันเพิ่มลด เรนจ์ (0, +∞) พอเข้าใจเลขชี้กำลังแล้ว ลอการิทึมคือการดำเนินการผกผันของมัน จะเรียนง่ายขึ้นมาก
  2. ท่องกฎการคำนวณสามข้อ สูตรเปลี่ยนฐาน ค่าพิเศษสองค่า (log_a1 = 0, log_aa = 1) บวกกับ lg2 + lg5 = 1 ให้ขึ้นใจ
  3. โจทย์หาค่าให้ทำเป็นชุด ชุดละ 10 ถึง 15 ข้อ เน้นฝึกสองแนวคิดคือ "จัดให้ฐานเดียวกัน" และ "จัดให้เป็น 1"
  4. โจทย์เปรียบเทียบขนาดให้เขียนขั้นตอนตามลำดับ "เทียบ 0 ก่อน เทียบ 1 ต่อ หาตัวกลางทีหลัง" อย่าตัดสินตามความรู้สึก
  5. ฝึกแบบจับเวลา ควบคุมให้ข้อละประมาณ 75 วินาที ถ้าเกินเวลาให้ทำเครื่องหมายข้ามไปก่อน แล้วค่อยกลับมาดู ตอนฝึกปกติสามารถฝึกตามหัวข้อความรู้ได้ที่หน้าฝึกทำโจทย์
  6. ทุกครั้งที่ทำครบหนึ่งชุด ให้แยกข้อที่ผิดตามสาเหตุ: จำสูตรผิด ดูฐานผิด หรือลืมเงื่อนไขเลขจริงมากกว่า 0 การแยกประเภทมีประโยชน์กว่าการลอกเฉลย

ขั้นต่อไป

ถ้าอยากรู้ก่อนว่าตัวเองอยู่ระดับไหนในเรื่องลอการิทึม ลองทำการวินิจฉัย 15 นาที และถ้าอยากเรียนอย่างเป็นระบบตามหัวข้อความรู้ เข้าไปที่ศูนย์การเรียนรู้คณิตศาสตร์ เรียนจบแล้วค่อยกลับไปฝึกทำโจทย์เพื่อตอกย้ำ

อ่านเพิ่มเติม

Dernière vérification le 8 novembre 2026. CSCA·PRO est une plateforme de préparation indépendante, sans lien avec l’examen CSCA officiel ni ses organisateurs ; le calendrier des examens suit les annonces officielles.

Vous voulez savoir quels types de questions vous ralentissent ?Un test de niveau de 15 minutes, avec un rapport dès la remise de votre copie.
Test de niveau gratuit
Qu'est-ce que ça change pour vous ? Demandez-nousL'équipe CSCA·PRO vous répond