Cơ học chiếm khoảng hai phần ba số câu Vật lý
Nếu bạn đang chuẩn bị cho CSCA Vật lý, hãy nhìn một con số trước: 121 câu cơ học.
Theo tài liệu chính thức "Đề cương thi CSCA Vật lý (bản 2025)", bài thi Vật lý kéo dài 60 phút, gồm 48 câu trắc nghiệm một đáp án, thang điểm 100, ngôn ngữ thi là tiếng Trung hoặc tiếng Anh. Đề cương chia nội dung thành năm mô-đun: cơ học, điện từ học, nhiệt học, quang học, vật lý hiện đại.
Để hiểu số câu thực tế phân bố ra sao, chúng tôi đã thống kê 4 đề thi thật (2025-12-21, 2026-01-25, 2026-03-15, 2026-04-25), tổng cộng 188 câu (trong đó thiếu 4 câu). Chúng tôi xếp mỗi câu vào một điểm kiến thức, rồi gộp theo chương thành 13 mảng.
Kết quả thống kê khá tập trung: 6 mảng cơ học có tổng cộng 121 câu, chiếm 64% toàn bộ số câu. Nói cách khác, cứ ba câu Vật lý thì khoảng hai câu hỏi về cơ học. Với học sinh quốc tế, cơ học là trọng tâm khi ôn Vật lý.
Số câu của 6 mảng (từng đề thi thật có bao nhiêu câu)
Dưới đây là số câu của 6 mảng cơ học, trong ngoặc là số câu của từng đề trong 4 đề thi thật:
- Động học: 40 câu (10, 12, 11, 7), trung bình 10 câu mỗi đề, là mảng có nhiều câu nhất trong môn Vật lý
- Lực và cân bằng: 28 câu (6, 5, 6, 11)
- Công và năng lượng: 22 câu (5, 5, 5, 7)
- Định luật Newton: 13 câu (3, 4, 2, 4)
- Động lượng: 9 câu (4, 2, 2, 1)
- Dao động và sóng: 9 câu (2, 2, 2, 3)
Nhóm số liệu này cho thấy hai điều. Thứ nhất, số câu động học rõ ràng nhiều nhất, và cả 4 đề thi thật đề nào cũng có từ 7 câu trở lên, đây là mảng không được để mất điểm. Thứ hai, lực và cân bằng cộng với công và năng lượng là 50 câu, nhiều hơn cả động học, cho thấy phân tích lực và quan hệ năng lượng cũng quan trọng không kém.
Phạm vi cơ học trong đề cương
Nội dung cơ học trong đề cương không nhiều, có thể chia thành sáu phần:
- Động học: độ dời, vận tốc, gia tốc, chuyển động thẳng biến đổi đều, chuyển động rơi tự do
- Các định luật Newton và ứng dụng
- Động lượng và xung lượng, định luật bảo toàn động lượng
- Công và năng lượng, định luật bảo toàn cơ năng
- Chuyển động tròn và vạn vật hấp dẫn
- Dao động điều hòa đơn giản và sóng cơ
Chú ý phần cuối: chuyển động tròn và vạn vật hấp dẫn, dao động điều hòa đơn giản và sóng cơ là những nội dung được liệt kê riêng trong đề cương. Trong 6 mảng thống kê ở trên, "dao động và sóng" có 9 câu; chuyển động tròn và vạn vật hấp dẫn không được tách riêng thành mảng trong thống kê của chúng tôi, nên không thể đưa ra số câu. Vì vậy khi ôn đừng chỉ chăm chăm vào chuyển động thẳng, mỗi dòng ghi trong đề cương đều phải đi qua một lượt.
Thứ tự ôn tập đề xuất
Dựa trên số câu và quan hệ phụ thuộc, nên bắt đầu từ động học rồi tiến dần về sau. Các mảng phía sau sẽ dùng công cụ của mảng phía trước, đảo lộn thứ tự dễ phải làm lại nhiều lần.
- Động học. Trước hết học thuộc ba công thức cơ bản: v = v₀ + at, x = v₀t + at²/2, v² − v₀² = 2ax. Đồng thời phải biết đọc đồ thị x–t và đồ thị v–t.
- Lực và cân bằng. Luyện phân tích lực: trước tiên xác định vật cần khảo sát, rồi vẽ đủ các lực theo thứ tự trọng lực, phản lực, lực ma sát, lực kéo. Khi vật đứng yên hoặc chuyển động thẳng đều, hợp lực bằng không.
- Định luật Newton. Cốt lõi là F = ma. Ở đây F là hợp lực, không phải một lực nào đó, nên nếu bước 2 vẽ đúng hình phân tích lực thì bước này mới không sai.
- Công và năng lượng. W = Fs·cosθ, động năng Eₖ = mv²/2, thế năng trọng trường Eₚ = mgh. Khi chỉ có trọng lực sinh công, cơ năng được bảo toàn.
- Động lượng. p = mv. Khi hệ không chịu ngoại lực, động lượng được bảo toàn.
- Dao động và sóng, chuyển động tròn và vạn vật hấp dẫn. Nắm định nghĩa và công thức cơ bản theo đề cương, không yêu cầu làm ngay những bài quá khó, trước hết hãy dùng thành thạo khái niệm và công thức.
Trong đó động học 40 câu, lực và cân bằng 28 câu, công và năng lượng 22 câu, ba mảng này cộng lại là 90 câu, gần một nửa của 188 câu, là phần đáng ưu tiên đầu tư thời gian nhất.
Những điều cần lưu ý trong phòng thi
CSCA không cho phép dùng máy tính, các con số trong đề thường phải tính tay. Vì vậy khi luyện tập bình thường cũng đừng dùng máy tính, hãy tạo thói quen tự tính, đến phòng thi mới không bị thiếu thời gian làm hết 48 câu vì tính chậm.
Một lời khuyên nữa là: trước tiên vẽ hình phân tích lực, rồi mới viết phương trình, sẽ ít mắc lỗi hơn nhiều.
Bước tiếp theo
Môn Vật lý của CSCA.PRO có chẩn đoán 15 phút và học theo điểm kiến thức, có thể làm bài kiểm tra trước rồi luyện theo từng mảng. Nên làm chẩn đoán trước, xem phần mất điểm nhiều nhất của mình là động học, lực và cân bằng hay công và năng lượng, rồi dồn thời gian vào mảng có số câu lớn nhất.